AMERİKAN ÇORAP İTHALAT PAZARINDA DEĞİŞEN DİNAMİKLER

Mithat Aracı

Amerikan Ticaret Bakanlığı, Tekstil ve Hazır Giyim ofisi (Office of Textiles and Apparel - OTEXA) rakamlarına dayanarak, bu yazımda sizlere, Amerikan çorap ithalat pazarını analiz ederek bu pazarda Türkiye’nin nasıl konumlandığını göstermeye çalışacağım.

AMERİKAN ÇORAP SEGMENTLERİ

Amerikan çorap pazarında segmentasyon, OTEXA istatistiklerine gore, 4 kategoriye ayrılmaktadır.  Bu kategoriler 332,432,632 ve 832 no.ludur.  332 no.lu kategori pamuklu çoraplar, 432 no.lu kategori yünlü çoraplar, 632 no.lu kategori sentetik (MMF) çoraplar ve 832 no.lu kategori ise ipek ve bambu, soya vs. gibi doğal liflerden yapılan iplerle örülen çorapları tanımlamaktadır.

Amerikan çorap pazarı grafik1’de görebileceğiniz gibi 1989-2001 yılları arası hızlı bir şekilde sentetik çorap ithalatından çıkmış ve pamuklu çorap ithalatına yönelmiştir.  Bu değişim süreci 2001-2005 döneminde, Çin’in Amerikan pazarına, grafik 2’de görebileceğiniz gibi, çoğunlukla sentetik çorap kategorisinde yaptığı satışlar nedeniyle kesintiye uğramış görüntüsü vermektedir.  Ancak 2006 yılında, Çin’in Amerika satışlarında görülen azalma, pamuklu çorap kategorisinin tekrar büyümesini sağlamıştır.  Çin’in çorap satışlarında sentetikten kısmen pamukluya doğru ürün çeşitlemesine gitmesi bize önümüzdeki dönemde pamuklu segmentin büyümeye devam edeceği sinyalini vermektedir.

Türkiye, grafik 3’de görebileceğiniz gibi, 1989 yılında neredeyse tüm satışlarını sentetik çorap kategorisinde yaparken, satışlarındaki sentetik çorap oranı sonraki yıllarda hızla azalıp 2001 yılında %20 seviyesinine inmiştir. Son yıllarda ise satışlarındaki pamuklu payı %85-87 aralığında stabilize olmuştur.  

Amerika çorap ithalatında pamuklu çorap kategorisinin artışı grafik 4’de çok daha net izlenebilmektedir.  Bu grafiğe gore, Amerika pazarında pamuklu çorap ithalatı, 1995 yılından başlayan kesintisiz artış trendiyle, 2006 yılında 1.9 milyar çifte çıkmış, sentetik çorap ithalatı ise 2005 yılında ulaştığı 1.23 milyar çiftten, Çin’in ithalatındaki sentetik çorap payındaki azalma nedeniyle 1.08 milyar çift’e düşmüştür. 

PAZARI HANGİ ÜLKELER PAYLAŞIYOR ?

Amerika çorap pazarının lideri, grafik 5’de görebileceğiniz gibi, 2002 yılından itibaren yaptığı atak sonucu, ulaştığı %20 payla Çin’dir. Ancak bir önceki bölümde analiz ettiğimiz, Amerikan çorap pazarının giderek pamuklu segmente kayması nedeniyle bu liderliğini kısa bir sure sonra Pakistan’a kaptırabilir. Bu süreç, Çin’in 2004 ve 2005 yıllarında yakaladığı %27 payı koruyamayıp Pakistan’a kaptırmasıyla başlamış gibi görünüyor. 

Pakistan ise, grafik 5’de görebileceğiniz gibi, 2006 yılında yaptığı ani bir atakla Pazar payını 2005’deki %11 oranından 2006 yılında %17’ye çıkarmıştır. Pakistan bu pazardaki satışlarının neredeyse tümünü pamuklu kategoride yapmaktadır. Pakistan hepimizin bildiği gibi, büyük miktardaki 4 düşüş makina portföyü, ucuz pamuk, işçilik ve ayrıca Amerika ile olan vergi avantajı nedeniyle, Amerikan pazarının talep ettiği düşük fiyat ve kalitedeki pamuklu çorapları, kolaylıkla üretebilmektedir.

Bu pazarda Güney Kore yıllardan beri sürdürdüğü % 12’lik payı ile üçüncü sıradadır.  G. Kore bu pazardaki satışlarının yaklaşık üçte birini sentetik üçte ikisini ise pamuklu kategoride yapmaktadır. G. Kore son yıllarda dolar karşısında aşırı değerlenen para birimine rağmen (son iki yılda dollar karşısında yaklaşık %25) Amerikan pazarındaki payını koruyabilmiştir. G. Kore daha önceki yazdığım yazılarda hatırlayabileceğiniz gibi Avrupa pazarındaki payını koruyamamış ve Avrupa pazarından neredeyse silinmiştir. Amerika pazarında Kore’nin Türkiye gibi artan kurları, artan işçilik maliyetleri karşısında hala nasıl tutunabiliyor olduğunun iyice araştırılıp, Türkiye adına derslar çıkartılmasında yarar var diye düşümüyorum.  Sanırım Türkiye gibi Amerika pazarının kaliteli pamuklu çorap pazarının hakimi olduğunu düşündüğüm Güney Kore’nin Amerikan pazarındaki payının bir kısmının, doğru bir strateji uygulayarak Türkiye’ye geçmemesi için hiçbir neden görmüyorum.

Amerikan ithalat pazarında dört numarada, güneydeki komşusu Meksika yer almaktadır. Meksika’nın 1999 yılında bu pazarda edindiği %33’lük pazarı koruyamayıp, 2006 yılında %9 oranına düşmesi ise bizim için bir diğer ders niteliği taşımaktadır.  Muhtemelen 90’lı yılların sonlarında büyük bir ithalat dalgasının yarattığı rekabetle yüz yüze kalan Amerikalı çorap üreticileri ucuz segmentteki üretimlerinin bir kısmını makinalarını taşıyarak Amerika ile serbest ticaret anlaşması imzalayan Meksika’ya kaydırmışlardı.  2000’li yılların başından itibaren Meksika, artan Çin ve Pakistan rekabetine, parasının aşırı değerlenmesi ve artan işçilik maliyetleri nedeniyle karşılık verememiştir.  Bu nedenle tahminen, Meksika’ya Amerika tarafından yapılan yatırımlar daha güneye yani beşinci sıradaki Dominik Cumhuriyetine ve altıncı sıradaki Honduras’a taşınmaya başlamıştır.  Honduras ayrıca Kanada’dan da yatırımlar çekmektedir.  Kanada’da 1999 yılında ulaştığı %9 olan Pazar payını koruyamayan ülkeler arasındadır.

Yaklaşık % 5 civarındaki payı ile yedinci sırada olan Tayvan 90’lı yılların başında Amerika pazarının neredeyse %50’sine hakimmiş. Ancak bu konumunu Meksika gibi koruyamamış. 

Sekizinci sıradaki Türkiye ise yaklaşık %3’lük payını son yıllarda korumaktaydı ancak, grafik 6’da görebileceğiniz gibi, 2007 yılının ilk yarısında Amerika pazarında hızlı bir şekilde pazar payı azalmaktadır.

Özet olarak Pakistanın bu pazarın yıldızı olma yolunda ilerlediğini, Çin’in son yıllarda hızla artan konumunu korumaya çalıştığını, Güney Kore’nin mucize bir şekilde özellikle premium pazarın hakimi olduğunu, üretimin giderek daha fazla Amerika ile serbest ticaret anlaşması imzalayan Honduras ve Dominik Cumhuriyetine kaydığını söyleyebiliriz.

FİYATLARIN DEĞİŞİMİ

2006 yılında Amerika pazarında ortalama pamuklu çorap fiyat ortalaması 0.20 dolarken aynı rakam sentetik çoraplar için 0.16 dolar olmuştur. Amerika pazarında, grafik 7’de görebileceğiniz gibi, son yıllarda hem pamuklu hem de sentetik çorap fiyatlarında sürekli bir artış görülmektedir. Ancak bu artış yerini, sentetik çorap fiyatlarında, 2005 yılından itibaren azalışa bırakmıştır.  Bu azalışın nedeni muhtemelen Çin’in satışlarında 2006 yılıyla başlayan düşme olabilir.  Satışlarındaki bu azalış, Çin’li çorapçıları, pazar paylarını geri almak için, fiyat kırmaya itmiş olabilir.  Ancak yazımın ilk bölümünde bahsettiğim, segment analizinde Amerika pazarının ithalat büyümesinin pamuklu çorap segmentinde devam ettiğini değerlendirirsek, Çin’li çorapçıların satışlarını arttırabilmesi için sentetik çorap fiyatlarını daha fazla kırmaları çok işe yarayabilirmi ? süpheliyim.  Zaten bu yüzden grafik 2’de göreceğiniz Çin’in Amerika pazarındaki satışlarında pamuklu soket çorap payının 2004 yılındaki %2 seviyesinden 2006 yılında %18 seviyesine yükseltmiş olmaları, onlarında bu gerçeği gördüklerini ve Amerikan pazarındaki büyümelerini yalnızca fiyat düşürerek değil ürün çeşitlemesine giderek yapmaya başladıklarının göstergesi olsa gerek.

SONUÇ OLARAK

Amerika’nın toplam çorap ithalatı 2006 yılında yaklaşık 3 milyar çifttir. Amerika’nın toplam çorap tüketimini yaklaşık 5.5-6 milyar çift olarak düşünürsek, 3 milyar çift ithalat, toplam çorap satışının yaklaşık % 50’sini oluşturmaktadır diyebiliriz. Bu oran, yaklaşık 5 milyar çift çorabın tüketildiği Avrupa pazarında % 80 gibi çok yüksek bir orana ulaşmıştır.  Avrupa pazarı ile karşılaştırıldığında düşük kalan ithalat satış oranı bize Amerika’daki birçok çorap firmasının hala üretime devam edebildiğini ve bu üretimin muhtemelen çok daha yüksek fiyatlı olan premium segmentte olduğu izlenimini vermektedir.  Önümüzdeki yıllarda artışa geçmesi mümkün olan bu ithalat oranının daha kaliteli olan bu segmentte Türkiye olarak bize de ciddi imkanlar yaratabileceğini tahmin ediyorum. 

Düşen fiyatlar ve YTL karşısında son yıllarda aşırı değerlenen dolar nedeniyle potansiyelini tam olarak kullanamadığımız Amerika çorap pastasından Türkiye, umarım önümüzdeki dönemde daha fazla pay kapar. Umarım hem Amerika’nın ithalatındaki yaşanan artış hem de son günlerde görülmeye başlanan YTL’nin değer kaybı, bizi bu hedefe bir adım daha yaklaştırabilir. Bu dönemde ayrıca Kore’nin Amerikan pazarındaki pazar payını uzun yıllardır artan rekabete ve değerlenen Kore Won kuruna rağmen nasıl koruyabildiğini iyi analiz etmeli ve doğru bir strateji ile Amerika pazarında Kore’nin yerini almayı da hedeflemeliyiz.

Son olarak, Amerika pazarında satışlarının %80-90’ını sentetik çorap kategorisinde yapan Çin’in, nasıl olup da Avrupa pazarında satışlarının çoğunluğunu pamuklu segmentte yapabiliyor olmasını henüz anlayabilmiş değilim…