ÇORAP YATIRIMI DÜŞÜNENLER İÇİN FİZİBİLİTE ETÜDÜ

Üretim planına bağlı olarak seçilecek malzemeler yapılacak çorabın cinsine, desenine göre değişiklik gösterebilir. Ancak gerekli ortalama iplik miktarının 1 düzine erkek çorabı için 600-700 gram, bayan çorabı için ise 400-500 gram olduğu farzedilebilir. Çorap üretiminde hazırlanacak çoraba bağlı olarak temelde iplik, likra, naylon, lastik vs. kullanılmaktadır. İsteğe bağlı olarak, özellikle havlu çorap yapılacaksa, pamuk ipliği aktartarma işleminden de geçirilebilir. Bu nedenle aktarma makinası da bünyede bulunması gerekebilir. Bu konuda piyasadaki en popüler marka Milhan Makina'dır. Ancak piyasada bu konuda birçok marka bulmak mümkündür.

1. ÇORAP MAKİNASI: Saatte üretilebilen çorap sayısı, Türkiye’de kullanılan DK-308/318 serisi makinalarımızın performansından hareketle, kullanılan iğne sayısına, çorabın uzunluğuna, seçilen malzemeye bağlı olmakla birlikte 156 iğneyle yapılan erkek çorabı için 280-300 devir kullandığınızı farzedersek 24 saaatte yaklaşık 18-20 düzine civarındadır. İstenilen toplam yıllık kapasite nispetinde kullanılacak çorap makinası sayısı arttırılmalıdır. Makinalarımız hakkında daha fazla bilgiyi www.dakong.com.tr sayfasından bulabilirsiniz.

Fabrika planınızda herbir çorap makinası için yaklaşık 4 m2 alana ihtiyacınız vardır. Seçilecek binanın tek kat üzerine olup makina, ütü, çorap ve iplik depoları ve ofisler şeklinde alanlar kurulabilir. Bu tek kat üzerinde sağlanamıyorsa makinalar tek katta, ütüleme alanı, iplik deposu ve çorap deposunun ikinci bir katta ve ofis bölümleri de diğer bir katta düzenlenebilir.

Makinaların üzerinde bulunan kovanlarda (silindir) değişik sayılarda iğneler bulunmaktadır. Kovan iğne sayıları ise hangi cins çorap yapacağınızı sınırlayan bir özelliktir. Örneğin erkek çorabı yapmayı planlıyorsanız alacağınız çorap makinası 156 veya 168 iğneli olmalıdır. Fantazi veya merserize ince yazlık erkek çorabı için 200-220 iğne kovanlı makina gereklidir. Bayan çorabı için ise 144 veya 132 iğne tercih edilebilir. Çocuk çorabı ise 132-120-108 iğneli makinalar gerektirir. Bu nedenle yatırım planı yaparken öncelikle kime yönelik çorap üretimi yapacağınıza karar vermeniz gerekmektedir. Sonrasında gerekli makinalar iğne sayılarına bağlı olarak seçilecektir.

Makinaların kovanlarının değiştirilmesi mümkündür. Ancak kovan değiştirme işlemi, örneğin dakong makinalarımızda, kovan değiştirme sürecini kısaltan dizayn yapısına rağmen, yaklaşık 1.5 saat sürmektedir. Diğer makinalarda kovan değiştirme süresinin en az 3-4 saat ve bazı modellerde ise yarım gün aldığını hesaba kattığımızda, kovan değiştirme işleminin sık sık yapılamayacağı açıktır. Yani yatırım planı yaparken başlangıçta uygun iğne sayılarını seçerek makinaları satın almanızda yarar vardır. Tipik 10 makinalık yatırımda 5 adet 156 iğne 2-3 adet 144 iğne 1-2 adet 132 iğne ve 1 adet 120 iğneli bir parkur seçilebilir.

DA KONG Çorap Makinalarımızın 24 saatlik Üretim Kapasiteleri

Standart Makinalar	Makina İğne Sayısı	Düzine/Gün Düz Çorap
Bebek	96	35-45
Çocuk	108/120/132	25-30
Bayan	144	22-25
Bayan-Erkek	156	20-22
Erkek	168	18-20
Erkek İnce	176	18-19
Özel Makinalar
İnce Merserize Erkek	200	16-17
Tenis-Spor (DK-B 317 serisi)	96-108-120	35-36

2. KOMPRESÖR ve BASINÇLI HAVA DAĞITIM SİSTEMİ: Çorap makinaları çalışma prensipleri gereği, basınçlı havaya gereksinim duyarlar. Makinanın temel çalışma prensibi şöyledir: makina üzerinde bulunan bilgisayar, makina valflerine elektrik sinyali gönderir. Her valfin bağlı olduğu, örnegin örgü çeliği, mekikler vs. gibi, makinanın bir örgü elemanı vardır. Elektrik sinyalini alan valf basınçlı havayı açar. Bu da bu valfe bağlı örgü elemanının devreye alınmasını sağlar. Valfler neme çok duyarlı olduğundan sistemde bir hava kurutucunun bulunması gereklidir.

Bu nedenle merkezi bir kompresör + tank + kurutucu birimlerinden gelen basınçlı havanın çorap makinalarına basınçlı hava dağıtım tesisatının kurulması gereklidir. DEMİRÖZ (www.demirozmakina.com) şirketi çorapçılar tarafından en tercih edilen EKOMAK vidalı hava kompresörleri ve kurutma sistemlerinin satış, servis, yedek parça hizmetlerini vermektedir. Fecri Demiröz'e bu konuda daha fazla bilgi için 0 533 447 87 70 no.lu telefondan danışabilirsiniz.

Da Kong makinalarımız rakiplerine göre %50 oranında daha az hava tüketmekte bu da size yaklaşık %25-30 oranında elektirik tasarrufu olarak yansımaktadır.

3. ELEKTRİK SİSTEMİ: Fabrikanıza, ayrıca, her bir makina başına tavsiye edilen 2 amper olmak üzere bir adet faz kontrollu ve aşırı gerilim koruyuculu bir regülatör gereklidir. Bunun yanında elektrik panosu ve aydınlatma sistemi de yapılacak tesisler arasındadır. Ayrıca bazı tesislerde jeneratör sistemleri ve UPS sistemleri de kullanılmaktadır. Da Kong makinalarımız elektrik kesintisi esnasında yapmakta olduğu çorabın bilgilerini hafızasında saklar ve elektrikler geldikten sonra kaldığı yerden devam ederek çorabın sakat çıkmasını engellemektedir.

4. FAN HAVASI: İsteğe bağlı olarak yaklaşık 250 USD ilavesiyle makinalarımız üzerine fan sistemi konulabilir. Bu fan havası, çorabı örgü aşamasında aşağıya doğru çekilmesi ve örgü bittikten sonra çorabın sepete atılması için gereklidir. Ayrıca en az 10 makina civarında bir parkur için ekonomik olarak kurulacak fan hava sistemi elektrik sarfiyatı yarı yarıya azaltılabilir.

Fan sistemi kuruluşu için ayrıca Hemak Hava Ekipman ve Makinaları firması bu konuda lider firmalardan birisidir. Hemak'tan Önder Bey'e 0 542 341 2043 no.lu telefondan ulaşabilir veya www.hemakfan.com internet sitesinden şirket hakkında bilgi alabilirsiniz.

Fan sistemleri temel olarak fan motoru, fan tesisatı ve susturucu olamak üzere üç bölümden meydana gelir. Ayrıca fan sistemi isteğe beğlı olarak kabin içine de yerleştirilebilir. Fan sistemlerinden doğan sıcak hava kışın fabrikanın ısıtılmasında kullanılabilir. Yazın ise sıcak hava dışarı verilerek fabrika içinin aşırı ısınması engellenebilir. Ayrıca fabrikada klima tesisatı ve nemlendirme tesisatı kurulması, şayet bütçeniz elveriyorsa, tavsiye edilmektedir.

5. ÇORAP BURUN DİKİMİ: 20 çorap makinasının 24 saatte ördüğü 400 düzine çorabın burun dikiş işlemi için satın almanız gereken bir burun dikme makinasında bir kişi 8-10 saat çalışarak burun kapama işlemini tamamlayabilir. Böylece kullanılacak toplam kapasiteye bağlı olarak çorap burun dikme makinası sayısı arttırılabilir.

Conti complett isimli burun dikme makinaları piyasada en yaygın kullanılan modeldir. Bu konuda Sarıhan Müessillikten Adnan Sarıhan'a agent@sarihan.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Ayrıca tek sıra dikiş tabir edilen bir dikiş tarzı vardır ve genellikle daha pahalı çoraplar için (özellikle merserize) kullanılır. Bu dikiş tarzı için piyasada genellikle eski cins Amerikan makinaları kullanılmaktadır. Ayrıca tek sıra dikişi çorap makinası üzerinde yapan sistemler de piyasada bulunmaktadır. Bu makinalar henüz yüksek fiyatları ve rosso tipi makinalara göre düşük verimleri nedeniyle piyasa tarafından henüz çok yavaş kabul görmektedir. Makina üzerinde bulunan bu sistemlerde herbir çorap makinasına 1 burun dikme makinası adapte edilmiştir, fiyatları rosso/conti complett makinalarıyla paralellik göstermesine rağmen, rosso/conti complett tip makinalar 15-20 çorap makinasının 24 saat üretimini 10 saatte diker, yani verimlilik çorap makinasına adapte edilen bu makinalarda neredeyse rosso/conti complett makinaların 40 da biridir. Ancak rosso/conti complett makinasında çalışacak kişinin maliyeti tasarruf edilmektedir.

Istanbul piyasasında hem rosso tipi hemde tek sıra burun dikiş hizmeti veren şirketler vardır. Tek sıra dikiş maliyetinin rosso tip dikişe göre oldukça pahalı olduğunu söylememe gerek yok sanırım.

6. ÇORAP PARÇA BOYAMA: Basit çorap modelerinde çoraplar önceden dikilip sonra müşterinin isteğine bağlı olarak değişik renklerde boyanabilir. Bu amaçla ya bünyenizde boyama tesisi kurabilir veya bu hizmeti dışarıdan alabilirsiniz.

7. ÇORAP FORMALAMA: Formalama makinalarında çorap basınçlı buhar altında şoklanarak formalanmakta ve istenen şekilde fikse edilerek paketlenmeye hazır hale getirilmektedir. Bir veya çoğunlukla iki işçiyle saatte yaklaşık 40-50 düzine formalama kapasitesine ulaşılabilir. Yani 24 saatte örülen çorapların burun dikimleri bittikten sonra ütülenmesi yaklaşık 8-10 saat sürecektir.

Bu pahalı bir yöntem olup ütüleme işlemi, çorap piyasamızda, genellikle ısıtılmış çorap büyüklüğüne göre hazırlanmış aliminyum plaka şeklinde ütüler vasıtasıyla yapılmaktadır. Plaka ütüler için piyasada en bilinen şirket Şen Kalıp olup Bayrampaşada bulunan firmaya KIŞLA C PAŞMAKÇI SAN SİT N 386 adresinden veya 0 (212) 565 13 55 nolu telefondan ulaşabilirsiniz.

Buharlı ütü makinaları hem daha iyi kalitede ütüleme işlemi gerçekleştirirken hemde elemandan tasarruf sağlamaktadır. Ancak 40,000-55,000 Avro civarındaki yüksek ilk yatırım maliyeti nedeniyle daha çok büyük boyutlu işletmeler tarafından talep görmektedir. Ancak artan işçilik ücretleri gelecekte bu tür makinaların daha fazla kullanım bulacağına işaret etmektedir. Piyasada hakim markalar özellikle Heliot (Somteks Pazarlama), sonra Teknopea (agent@sarihan.com) 'dır. Istanbul piyasasında dışarıdan ütüleme veya çorabın konfeksiyonu hizmeti veren şirketler vardır.

Istanbul'da fason olarak çalışan firmalarda, genellikle, ne burun dikişi nede ütüleme konfeksiyon hizmeti verilmektedir. Fason çorap imal ettirmek isteyen şirket, ipliklerini fasoncu şirkete göndermekte, karşılığında ise çoğunlukla burnu dikilmemiş halde çorapları teslim alarak çorabın konfeksiyon olarak tabir edilen burun dikişi, ütü ve etiketleme aşamalarını kendileri yapmaktadırlar. Fason işin karşılığı, fasonu yapan şirket, düzine başına fason ücreti almaktadır. Kaba bir referans vermek gerekirse, düzine başına fason ücreti son günlerde 2-2.5 YTL arasındadır denilebilir.

Ancak tesisinizi Istanbul dışındaki bir şehirde kurmayı düşünüyorsanız bu şehirlerde fason bulmakta zorlanabilirsiniz (Denizli, Kayseri, Sivas, Ankara ve Tokat illerimizde kısmen çorapçılık gelişmiştir). Bu nedenle adı geçen şehirler dışında yapılacak yatırımlarda tüm teşkilatın bünyede bulunması zorunlu olabilir. Bu da yatırım maliyetini dolayısıyla arttıracaktır. Çorap endüstrisi öbekli (birarada üretim) tarzının çok temel bir örneğidir. Bu nedenle Türkiye'de var olduğu tahmin edilen 65,000 çorap makinasının (tahmini 40,000 mekanik ve 25,000 bilgisayarlı, bilgisayarlı makinaların 15,000 civarı eski 10,000 civarı 2000 yılı ve sonrasında alınan yeni makinalardır) neredeyse %90-95'i Istanbul ve çevresindedir. Birarada (öbekli) çorap üretim yapısı dünyanın en büyük çorap üretici ülkesi olan Çin'de de mevcuttur. Orada da tüm çorap tesisleri 100 km2 lik bir alan içerisindeki şehirlerde bir araya gelmiştir.

Bu arada şunu da eklemek istiyorum. Çorap yatırımı, ekonomik boyut olarak min. 10-12 makina ile yapılmalıdır. Çünkü bu boyut, çalışan makina operatörlerinin ki, her biri 10-12 makinaya bakabilirler, en verimli olarak çalıştırılabildikleri boyuttur. Bu nedenle de ilave yatırımlar planlanırken artış sayılarının da 12 ve katları şeklinde yapılmasında yarar vardır. Çorap yatırımının en ekonomik boyutu 20-24 makina ile başlamaktır, bunun bir nedeni ise burun dikme operatörünün ve makinasının tam verimle kullanılabilmesidir. Ancak 10-12 makina ile öğrenme süreci geçirildikten sonra, hedef ekonomik boyutta üretim yapıp karlılığın yaratılabilmesi için, 20-24 makina olmalıdır. Dolayısıyla aklınızdan 1-2 makina alarak çorap üretimine girmek geçiyorsa, son günlerde 1-2 makina ile kar elde etrmek hiç kolay görülmemektedir. 7-8 arasındaki makina yatırımı karlılık anlamında başabaş noktayı oluşturmaktadır.

Tüm bunları söyledikten sonra, konumuza devam edelim. Ütüleme, formalama sonrası çoraplar, istenirse bu iş için özel yapılmış press baskıdan geçirilir. Bu prosess çorapların ütüsünü daha uzun süre kalmasına yardımcı olur.

8. ETİKETLEME: Paketleme öncesi etiketleme işlemi etiketleme makinaları vasıtasıyla yapılmaktadır. Bu konuda Brother makinası veya hava veya elle çalışan kılçıklı etiketleme makinaları kullanılabilir. Etiketleme işleminden sonra bazı şirketlerde metal kontrolu da yapılmaktadır.

Ayrıca çoraplar için gelen talepler paralelinde etiketlerin hazırlanması süreci de vardır.

20 makinalık bir çorap tesisi tesis için gerekli temel ekipmanlar yaklaşık olarak şu şekildedir:

Makina Yatırım İsteğiniz Şekillenmeye Başladığında Bize Telefonla Ulaşırsanız Çorap Üretimi İçin Gerekli Ekipman ve Fizibilite Çalışması Hakkında Daha Detaylı Bilgi Alabilirsiniz.

20 ÇORAP MAKİNALIK BİR TESİS İÇİN TAHMİNİ TEMEL İŞGÜCÜ GEREKSİNİMİ:

Not: Çorap üretim tesisleri genel olarak 24 saat 7 gün kesintisiz çalışmaktadır. Yukarıda belirtilen eleman sayısı direkt olarak üretimle ilgili süreçler için gereklidir. Ayrıca bu fizibilite çalışmasında yer almayan, sekreter, şöför, çaycı vs. gibi ilave işgücü ihtiyaçları ve bunların maliyetleri ayrıca hesaba ilave edilmelidir.